شرکت سهامی آب منطقه ای سیستان و بلوچستان

    بهره برداری و توزیع آب تا قبل از سال 1340 توسط بنگاه مستقل آبیاری تحت پوشش وزارت کشاورزی صورت میگرفت و در این سال این وظیفه از وزارت کشاورزی به وزارت آب و برق تحت عنوان بنگاه آبیاری سیستان انتقال یافت و عملا وظیفه آن آبیاری منطقه سیستان با استفاده از رودخانه هیرمند بود در سال 1345 این بنگاه به سازمان آبیاری سیستان و بلوچستان تغییر نام یافت و عملا ٌ منطقه بلوچستان جز ء محدوده کاری آن قرار گرفت آنگاه در سال 1347 با عنوان شرکت سهامی آب منطقه ای جنوب شرقی به انجام وظیفه پرداخت در سال 1356 این نام به شرکت آب و برق سیستان و بلوچستان تغییر یافت و بالاخره در سال 1359 بر اساس مصوبه شورای انقلاب اسلامی بخش آب از این شرکت جدا گردیده و بطور مستقل و تحت عنوان شرکت سهامی آب منطقه ای سیستان و بلوچستان شروع بکار نمود . با پیشرفت علوم و تکنولوژی ، تغییر ترکیب جمعیت روستایی و شهری و بطور کلی توسعه روز افزون نیازهای انسانی و بسیاری از پدیده های دیگر روز بروز بر پیچیدگی مدیریت جوامع انسانی افزوده شده است با معرفی شناخت و مدیریت منابع آب بعنوان الفبای آبادانی و توسعه کشورها بعنوان زیر بنایی ترین نیاز حیاتی انسانها ، مسئولیت متولیان این بخش در کشور ما نیز بخوبی روشن می باشد استان سیستان و بلوچستان با توجه به محدودیتهای شدید منابع آبی و دور بودن از چرخه توسعه کشور از درجه پیچیدگی بیشتری به لحاظ مدیریت منابع آب برخوردار است . از نظر هیدرو لوژیکی ، شرایط اقلیمی و مدیریت منابع آب این استان شرایط خاص خود را داشته بطوریکه کمتر پدیده هیدرولوژیکی است که بنحوی خود را در این استان بروز نداده باشد . در شمال استان یعنی در دشت سیستان که دلتای رودخانه هیرمند می باشد تمامی بهره برداری از منابع آب محدود به منابع آب سطحی است این در حالیستکه در قسمتهای مرکزی استان تقریبا ٌ تمامی بهره برداری از منابع آب محدود به آب زیرزمینی است و این منابع نیز بدلیل شرایط خاص زمین شناسی منطقه از پتانسیل بالایی برخوردارنیستند ولی عموما ٌ منابع پایداری هستند و به عبارت بهتر پایدارترین منابع آب استان را در حال حاضر تشکیل می دهند در جنوب استان تلفیقی از منابع آب سطحی و زیر زمینی وجود دارد زیرا در حالی که عموم       بهره برداری از منابع آب در حال حاضر در این منطقه از منابع آب زیرزمینی صورت میگیرد ولی این منابع شدیدا ٌ وابسته به جریانهای سطحی می باشند و به همین دلیل منابع حساس و آسیب پذیری هستند . در این منطقه آورد  رودخانه ها در یک روز ممکن است به سیصد میلیون متر مکعب  هم برسد  و در یک سال اصلا" آبی در رودخانه جریان پیدانکند .

 از مشخصات اصلی برنامه ها و طرحها ی عمرانی  و نظارتی شرکت بوی‍‍ژه در سالهای اخیر جبران فاصله زیاد منابع و مصارف روزافزون با احداث سدهای ذخیره ای و تغذیه ای و تعریف نظام های بهره برداری مناسب بوده است . درک عمیق تر این ادعا با این جمله بهتر خواهد بود که متوسط بارندگی سالانه در سیستان شصت میلیمتر، در بلوچستان 110 میلیمتر و میزان تبخیر سالانه به ترتیب به بیش از 4000 میلیمتر در سیستان و حدود 1500 تا2000 میلیمتر در بلوچستان میرسد .

خلاصه اطلاعات سدهای در دست اجراو آماده اجرا در سال 1387 شرکت سهامی آب منطقه ای سیستان و بلوچستان به این شرح است :

1-  سد مخزنی زیردان و شبکه آبیاری و خط انتقال آب در شهرستان چابهار و حجم کل مخزن 210میلیمتر مکعب .

2-     سد مخزنی خیرآبا د درشهرستان نیکشهر و حجم کل مخزن 30 میلیمتر مکعب .

3-     سد مخزنی ماشکید علیا در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 70 میلیون متر مکعب .

4-     سدهای تغذیه ای دو در لادیز در شهرستان میرجاوه با حجم کل مخزن 5 میلیون متر مکعب

5-     سد تغذیه ای گلوگاه در شهرستان زاهدان با حجم کل مخزن 75 میلیون متر مکعب .

6-     سد تغذیه ای سارادان در شهرستان ایرانشهر با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

7-     سد شهری کور در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 110 میلیون متر مکعب

8-     سد کهیر در شهرستان کنارک با حجم کل مخزن 270 میلیون متر مکعب .

پروژه های در دست مطالعه و آماده اجرای شرکت سهامی آب منطقه ای سیستان و بلوچستان به شرح زیر است .

1 – سد ماشکید سفلی در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 130 میلیون متر مکعب

2 – سد میر عبدل جالق در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

3 – سد کارواندر در شهرستان خاش با حجم کل مخزن 50 میلیون متر مکعب .

4 – سد ایرندگان در شهرستان خاش با حجم کل مخزن 30 میلیون متر مکعب .

5 – سد گزو در شهرستان خاش با حجم کل مخزن 110 میلیون متر مکعب .

6 – سد سرابدوک در شهرستان ایرانشهر با حجم کل مخزن 15 میلیون متر مکعب .

 7 – سد اسفند در شهرستان ایرانشهر با حجم کل مخزن 40 میلیون متر مکعب .

8 – سد افزایش  حجم سد پیشین در شهرستان چابهار با حجم کل مخزن 80 میلیون متر مکعب .

9 – سد مخزنی کاریانی در شهرستان کنارک با حجم کل مخزن 170 میلیون متر مکعب .

10 – سد قصرقند در شهرستان کنارک با حجم کل مخزن 160 میلیون متر مکعب

11 – سد گوهر کوه در شهرستان خاش با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

12 – سد چاه شهی در شهرستان خاش با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

13 – سد قادرآباد در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب .

14 – سد سرگان در شهرستان کنارک با حجم کل مخزن 20 میلیون متر مکعب

15 – سد ترادان در شهرستان چابهار با حجم کل مخزن 20 میلیون متر مکعب

16 – سد هیدوچکان در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

17 – سد لند در شهرستان چابهار با حجم کل مخزن 30 میلیون متر مکعب

18 – سدهای حوزه میانی پیشین و شیرگواز در شهرستان چابهار با حجم کل مخزن 110 میلیون متر مکعب

19 – سد شیتاب در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب

20 – سد گزبستان در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب .

21 – سد فنوج در شهرستان نیکشهر با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب .

22 – سد بنت در شهرستان سراوان با حجم کل مخزن 10 میلیون متر مکعب .

سدهای در حال بهره برداری این شرکت به شرح ذیل است .

1 – سد کهک

2 – سد زهک

3 – سد بمپور

4 – سد انحرافی سیستان

5 – سد چاه نیمه های شماره 1و 2و 3

6 – سد شمس آباد سراوان

 7 – سد مرگوک

8 – سد مهران خاش

9 – سد کالان

10 سد پیشین

11 – سد شیرگواز

12 – سد فهره

13 – سد درپتن

14 – سد شی کلک

15 – سد بزمان

16 – سد مراد آباد

17 – سد دوربن

18 – سد گلک حصاروئیه

تاسیسات آبیاری و زهکشی در حال بهره برداری

کانالهای اصلی آبیاری سیستان در سطح 87000 هکتار

شبکه های فرعی آبیاری و زهکشی سیستان در سطح 6000 هکتار

شبکه فرعی آبیاری و زهکشی باهوکلات در سطح 4000 هکتار از 6000 هکتار بالقوه

شبکه های فرعی آبیاری و زهکشی بمپور در سطح 1000 هکتار از 3000 هکتار بالقوه

تاسیسات آبرسانی به شهرهای بزرگ استان ( زاهدان ، زابل ، چابهار ، ایرانشهر ) به میزان 65 میلیون متر مکعب در سال .

تاسیسات آبرسانی به شهرهای کوچک استان ( خاش ، سراوان ، نیکشهر ) به میزان 12 میلیون متر مکعب در سال .

طرح پیشگیری از سیل رودخانه هیرمند به منظور کنترل و مهار سیلاب به میزان 1500 متر مکعب در ثانیه از طرح اولیه 2500 متر مکعب در ثانیه .

 تاسیسات ساماندهی رودخانه شیله به منظور جلوگیری از خروجی آب از دریاچه هامون

کارخانه آب شیرین کن چابهار به ظرفیت تولید روزانه 10 هزار متر مکعب از پتانسیل بالقوه 20 هزار متر مکعب ( با راه اندازی فاز 2 )